NAZIM HİKMET: SANAT VE EDEBİYAT

Aziz Çalışlar

I.
Tarih boyunca bütün büyük sanatçılar, yalnız kendi sanatsal yaratımlarıyla değil, ama aynı zamanda, sanat üstüne kendi düşünceleriyle de, sanat kuramına ve estetiğine özlü katkılarda bulunmuşlardır. Söz gelişi, Diderot, Lessing, Schiller, Goethe, Tolstoy, Gorki gibi yazarlar yalnız yapıtlarıyla değil, ama sanat üstüne düşünceleriyle de sanat kuramı ve estetik bilimi içinde yer alırlar. Bu tür sanatçılar, kendi tarihsel gelişimi içinde sanatın yepyeni yasallıklarını bulmaları sonucu, yapıtlarını bu yasallıkların birer anlatımı olarak ortaya koyarken, getirdikleri yeni sanat anlayışını da kuramsal olarak temellendirmeye çalışmışlar; böylece, hem yaratımsal, hem de kuramsal alanda birer estetikçi olma niteliğini kazanmışlardır. İşte, Nazım Hikmet, aynı zamanda, böylesine bir sanatçıdır.

TİYATRONUN ÇAĞDAŞ İŞLEVİ

Tiyatronun İdeolojik Eleştirisine Giriş

Başar Sabuncu

“Altın çağ”

Bin dokuzyüz altmışlardan sonra, Türkiye’de, tiyatro “işkolu” hareketli bir dönem yaşadı. “Resmî” tiyatrolar sahne ve gösteri sayılarını önemli çoğaltarak “sanat sevgisini” yurdun en ücra köşelerine ulaştırdılar; büyük şehirlerdeki “özel” tiyatrolar onlarla sayıldı; tiyatro “bilimi” üniversitelerde öğretilir, tiyatro “sanatı” gazetelerde, dergilerde bayağı tartışılır oldu.

“Yoksa bizi beğenmiyor musunuz?”

Kerem Dağlı

Uzunca bir süre yayında olduğu halde Gaffur tiplemesinin dâhil olmasıyla ünlenen ve burjuva medyada da gündeme oturan Avrupa Yakası dizisindeki tiplemeler ve aralarındaki ilişki, aslında kulaklarımızın aşina olduğu bazı tartışmaların tekrardan alevlenmesine sebep oldu. Gaffur halk tarafından bir anda ve öylesine benimsendi ki, adına futbol takımları kuruldu, internette onlarca fan kulübü oluşturuldu, Kamu-Sen ve Yapı Yol-Sen’li işçiler eylemlerini Gaffur pijamalarıyla yaptılar, televizyon kanallarının ana haber bültenlerinde yer almaya başladı, “Sümerbank” pijaması yok satacak denli kapışıldı, birçok eğlence mekânında parodileri ve taklitleri yapılmaya başlandı. Kısacası, kimilerince “ezilenlerin sembolü” olarak gösterilen Gaffur toplumsal bir fenomen haline geldi.

Günümüz Edebiyatının Ekonomipolitiği!

80’den önceki yazarlar, şampanyayı içmek yerine onun kimyasal
analizini yaparlardı. Zamane yazarları ise yalnızca içiyorlar.
Oysa birincilerinin bunca tahlil çabalarının altında kendilerinin
az sonra içecekleri şaraptan alacakları zevklerden daha fazla insanın
nasıl zevk almasını sağlayacakları isteğiydi. Bu ise gerçekten ciddi bir iştir.
Hem ahlaki hem politik bir iş.
Terry Eagleton/Kuramdan Sonra

Ahmet Yıldız

I. Küreselleşen(!) ulusal devletler

Bilindiği gibi son on-on beş yıldır, Türkiye üzerine her ağzını açanın milat aldığı tarih 1980’dir. «1980’den sonra…“ diye, çoğu gençler için sıkıcı bir biçimde başlayan konuşmalar sayısızdır. Bu vazgeçilmez referans kaynağı tarihin önemini yalnızca bizim ülkemizin tarihine özgü sandık yıllardır. Çünkü gerçekten de bu tarihin arkasındaki gerçek tarih 1980’de alınan ve « 24 Ocak kararları » diye anılan ekonomik kararlardır.

Sık Kullanılan Bir Teknik; Melodram

Hilmi Atıl Ünal

Görsel sanatların hepsinde, özellikle sahne sanatlarında sanatın ne amaçla yapıldığı her zaman tartışma konusu olmuştur. Bu tartışmanın odaklandığı soru da “sanat sanat için midir, yoksa sanat toplum için midir?” sorusudur. 20. yüzyılın başında keskin kamplaşmalara yol açan bu tartışma dönemin iki büyük sanat adamını da karşı karşıya getirmiştir. Max Reinhardt ve Bertolt Brecht. Brecht, tragedya sanatının tiyatronun ağlayan yüzü ile gülen yüzünün kaynaştığı bir dram tiyatrosuna evrilmesi gerektiğini savunan Diderot’nun izinden giderek bu karşı karşıya gelmenin anlamsızlığını vurgulamıştı. Ancak, kamplaşmanın tarafları Brecht’i politik tiyatro, Reinhardt’ı da apolitik tiyatronun öncüleri olarak algılamaya devam etti. Sonrasında bu tartışma yeni bir sanat dalı olarak ortaya çıkan sinemaya da yansıdı, ki tartışma bugün hala devam etmekte[1]. Bu genel kapsamlı tartışmayı açmak için, sinemada melodramın kullanımı üzerinden ilerleyeceğim.