Joan Baez: Folk Müziğin Son Kraliçesi

 

Klasik bir Atilla İlhan sahnesi, yer Şişli’de bir ev, ev sahibi alkolik bir yazar, adı Ayfer. Kendisini ziyarete gelen arkadaşı Nurten, 15 yıl süreyle işlemediği bir suçdan hapis yattıktan sonra çıkmış. Ayfer ile eski arkadaşlar, yetmişlerin ortasında beraber siyasi olaylara karışmışlar. Ayfer arkadaşını görmüş olmanın heyecanıyla teybe eski bir kaset koyuyor, çalan Joan Baez’den “Diamonds and Rust”. Nurten hatırlıyor şarkıyı, beraber Joan Baez’den nasıl da çok etkilendiklerini konuşuyorlar… Atilla İlhan’ın kaleminden “Yıldızlar Gece Büyür” dizisinden bir sahne.

Joan Baez adını ilk defa “Yıldızlar Gece Büyür”ü izlemeden önce 1988 ve 1989 yılında Türkiye’de verdiği konserler de duymuştum. Ben yaş olarak Baez’in dünya yıldızı olduğu döneme yetişemediğim için İstanbul’da o tarihlerde yaşanan heyecana tam anlam verememiştim. Oysa 12 Mart döneminde öğrencilik yapmış kuşak için Baez’i canlı izlemek bir gençlik hayalini yaşamaktı.

Joan Baez, 60’larda ve 70’lerde dünya çapında siyasi olaylara karışmış, sivil özgürlükler için mücadele vermiş gençlerinin esin kaynağı olmuştur. Samimi tavırları ve nadir bulunur üç oktavlık soprano sesisye geleneksel şarkılara yeni yorumlar getirmiştir.

GÖÇMEN BABANIN KIZI
Kırk beş yılı aşkın kariyeri boyunca “folk müziğin kraliçesi” olarak bilinen Joan Baez, 9 Ocak 1941 tarihinde New York’ta dünyaya gelir. Meksika göçmeni doktor bir baba ile tiyatro öğretmeni bir annenin kızıdır. Henüz 10 yaşındayken 1951 yılında babasının görevi nedeniyle Bağdat’da bir yıl geçirir. Aile Amerika’ya döndükten sonra Güney Kaliforniya’ya yerleşir.

Baez politika ile 1956 yılında dönemin efsane zenci lideri Martin Luther King Jr.’ın bir konuşmasını dinleyerek tanışır ve aynı yıl ilk gitarını alır. Kısa sürede müzik Baez için güçlü bir ifade biçimine dönüşür. 1958 yılında Boston Üniversite’sine başlamasıyla beraber de Joan için sivil özgürlük mücadelesi dönemi başlar.

Müzik çalışmaları nedeniyle üniversite hayatına devam da zorlanan Baez kısa süre sonra okuldan ayrılmaya karar verir. 1959 yılındaki Newport Folk Müzik Festivali’nde “temiz” üç oktavlık soprana sesiyle büyük beğeni kazanır. 1960 yılında “Joan Baez” isimli ilk albümü yayınlanır ve henüz 19 yaşında beklenmedik bir söhret yakalar.

22 YAŞINDA TİME DERGİSİNE KAPAK
1960’ların başı Amerika’nın özgürlükler konusunda çelişkiler yaşadığı bir dönemdir. Özellikle güney eyaletlerde zenci ve beyazlar arasında ayrımcılık yapılmakta ve zenci ve beyazların müşterek yaşamasına izin verilmemektedir. Her iki tarafın da fanatik duygular taşıdığı bu günlerde Baez güney eyaletlerdeki üniversitelerde verdiği ve zenci ve beyazların beraber katıldığı konserlerle ülke genelinde ses getirir, Baez’in konserleri 23 Kasım 1962 tarihli Time Dergisine kapak olur.

BOB DYLAN İLE İKİ YIL SÜREN İLİŞKİ
Joaz Baez o yıllarda sivil özgürlük mücadelesi ve konserlerine ek olarak, zamanla dünyanın en büyük rock yıldızlarından olacak Bob Dylan ile yaşadığı duygusal ilişkisiyle meşguldur. İkili 1961 yılında bir festival de tanışırlar ve ilk günden itibaren birbirlerinden hem profesyonel olarak, hem de duygusal olarak etkilenirler. İlişkilerinin devam ettiği 1963 – 1965 arası dönemde Baez ve Dylan ayrılmaz ikili olurlar. 1975 yılında yayınlanan ve Baez’in kariyeri boyunca yaptığı en iyi şarkı olarak bilinen, albüme de adını veren, “Diamond and Rust” şarkısı Baez, Dylan aşkının hikayesi olarak bilinir.

1960’ların ikinci yarısı Vietnam savaşı karşıtı mücadele ile geçer. Baez devlete ödemesi gereken yıllık gelir vergisinin %60’ını ödemez, ayrıca 56 kişi Amerikan hükümetini Vietnam’da savaşarak vergi gelirlerini boşa harcadığı için mahkemeye verirler, 1968 yılında davayı kaybederler.

Baez 1968 yılında David Harris adında savaş karşıtı öğrenci lideriyle evlenir ancak Harris kısa bir süre sonra Vietnam savaşına katılmayı redettiği için üç yıl hapis cezasına çarptırılır (o dönemde aynı suçtan hapse atılan isimlerden birisi de boksör Muhammed Ali’dir). Baez’in, Harris’in hapiste olduğu dönemde yayınladığı iki albümü “David’s Albüm” ve “One Day at a Time” da savaş karşıtı mesajlar çok net görülür. Ayrıca Harris’in country müziğe yakınlığı dolayısıyla her iki albümde de Baez’in alışılmış tarzından farklı country müziğin izleri görülmektedir.

VİETNAM SAVAŞI SONRASI DEĞİŞEN MÜZİK
Vietnam savaşının sonuna kadar Baez savaş karşıtı çalışmalarına devam eder, savaş sonrasında ise bir yandan politik konularla ve sivil özgürlük hareketleriyle ilgilenmeye devam ederken, diğer yandan biraz daha yumuşak ve popüler kültüre yakın şarkılar yayınlar. “The Night They Drove Old Dixie Down” (1971) ve “Diamonds and Rust” (1975) o dönemin sevilen parçalarındandır.

1975 yılında yayınlanan “Diamonds and Rust” albümü sonrası Baez müzik kalitesi açısından uzun süre orta karar çalışmalar yaptıktan sonra 1988 yılında kariyerinin en iyi albümlerinden olan “Recently” yayınlar. Baez, albüm yayını sonrası çıktığı Avrupa turnesinde Türkiye’de de büyük ilgi gören bir konser verir. Baez’in son albümü “Bowery Songs” 2005 yılında yayınlanır.

KIRKBEŞ YILI AŞKIN DEVAM EDEN MÜCADELE
Joan Baez, kırk beş yılı aşkın müzik kariyeri boyunca dünyanın dört bir köşesinde özgürlükler için mücadele etmiş yılmaz bir sanatçıdır. Latin Amerika’dan Asya’ya yıllar boyu haksızlığa uğramış insanların yanında olur. Atmışlı yaşlarını sürdüğü bugün bile Irak savaşıyla ilgili protestolara destek vermekten çekinmemektedir.

ÖNEMLİ ALBÜMLERİ
1960 Joan Baez, Vanguard
1961 Joan Baez, Vol. 2, Vanguard
1963 Joan Baez in Concert, Pt. 1 [live], Vanguard
1963 Joan Baez in Concert, Pt. 2 [live], Vanguard
1964 Joan Baez 5, Vanguard
1965 Farewell, Angelina, Vanguard
1966 Noël, Vanguard
1968 Any Day Now, Vanguard
1969 David’s Album, Vanguard
1970 One Day at a Time, Vanguard
1971 Blessed Are…, Vanguard
1975 Diamonds & Rust, A&M
1988 Recently, Gold Castle
2003 Dark Chords on a Big Guitar, Koch
2005 Bowery Songs, Koch

Kaynak : İstanbul Postası

Müzik Editörü

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: